Anasayfa
Kullanıcı Adı:
Şifre:
  
  
Makaleyi okumak için Giriş yapmalı veya abone olmalısınız!

VERGİ TEŞVKLERİ VE TURİZM SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER

 

 

Doç. Dr. Kâmil TÜĞEN (*)

 

 

GİRİŞ

İnsanların sürekli konutlarının bulunduğu yer dışında sürekli olarak yerleşmemek sadece para kazanmak veya politik ya da askeri bir amaç izlememek üzere, serbest bir ortam içinde iş, merak, din, spor, dinlenmek, eğlence, kültür, deneyim kazanma, snobik amaçlarla veya akraba ziyareti, kongre ve seminerlere katılmak gibi sebeplerle, kişisel veya toplu olarak yaptıkları seyahatlerinden gittikleri yerlerde yirmi dört saati aşan veya o yerin bir konaklama tesisinde en az bir geceleme süresi ile konaklamalarından ortaya çıkan iş veya ilişkileri kapsayan bir tüketim olayı, sosyal bir olay, ağır ve bütünleşmiş bir hizmet ve kültür endüstrisi olarak tanımlanan turizm(1), önemli bir ekonomik faaliyet alanını oluşturmaktadır. Turizmdeki gelişmeler bir ülkenin ekonomik gelişmesine çok yönlü katkılar sağlamaktadır. Turizm konusunda hizmet veren endüstrilerin oluşturduğu turizm sektörü, günümüzde, gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkeler yönünden önemli bir sektör durumundadır. Gelişmişlik seviyesi ne olursa olsun hemen her ülke bu sektörünü geliştirmeye, bu sektörün milli ekonomiye olan katkılarını arttırmaya çalışmaktadır. Bu çerçevede ülkemizde de turizm sektörüne belirli bir önem verilmekte, sektörün gelişmesini hızlandıracak çeşitli tedbirler hükümetler tarafından alınmaya çalışılmaktadır. Bu yöndeki çabaların özellikle 1980'li yıllarda yoğunlaşmış olduğunu söylemek mümkündür.

Bu makalede 1980'li yıllardan bu yana turizm sektörünün gelişmesine katkıda, bulunmuş olan çeşitli vergi teşvikleri değerlendirilecek, daha sonra da söz konusu teşviklerin etkisiyle turizm sektöründeki gelişmeler ele alınmaya çalışılacaktır.

VERGİ TEŞVİKLERİ VE TURİZM SEKTÖRÜ

Ülkemizde 1980 sonrası yıllarda uygulanan vergi politikaları, verginin mali fonksiyonu yanında ekonomik fonksiyonuna daha fazla önem vermiştir. Dışa açılma ve piyasa ekonomisine işlerlik kazandırma temel politikaları çerçevesinde vergi uygulamalarında da paralel düzenlemeler getirilmek istenmiştir. Böylece, çeşitli sektörlerin gelişmesine katkıda bulunan teşvikler genişletilmeye ve anlamlı hale getirilmeye çalışılmıştır.

Söz konusu dönemde turizme yönelik vergi teşvikleri önemli ölçüde teşvik belgesine bağlanmıştır. Teşvik belgesi, yatırımın karakteristik değerini kapsayan, bu değer ve tesbit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde yazılı bulunan teşviklerden faydalanmaya imkân veren, kalkınma plânına uygun ve ülke ekonomisi için genel anlamda faydalı olduğu kabul edilen yatırımlar için yatırımcılara verilen bir belge olmaktadır. Teşvik belgesi, turizm yatırımlarına; gümrük muafiyeti, yatırım indirimi, bina inşaat harcı istisnası, vergi, resim ve harç istisnası gibi vergi avantajları sağlamaktadır.

Diğer yandan, turizm sektörünün faydalandığı vergi teşvikleri, yatırım dönemi ve işletme dönemi teşvikleri biçiminde iki başlık altında ele alınabilir. Yatırım dönemi vergi teşvikleri; gümrük vergi, resim ve harçlardan muafiyet, yatırım indirimi, orta ve uzun vadeli yatırım kredileri vergi, resim ve harç istisnası, bina inşaat harcı istisnası, katma değer vergisi ertelemesi ve finansman fonundan oluşurken, işletme dönemi vergi teşvikleri; kurumlar vergisindeki istisnalardan, emlâk vergisi geçici muaflığından v.b. meydana gelmektedir. Ayrıca, ihracat ve döviz kazandırıcı faaliyetlerin teşviki, deniz ticaret filosunun geliştirilmesi ve gemi inşa tesislerinin teşviki çerçevesinde turizm sektörünün faydalanabildiği vergi teşvikleri söz konusudur.

Yalnız turizm sektörü yönünden değil diğer ekonomik sektörler yönünden de önemli bir vergi teşviği olan yatırım indirimi, ülkemizde otuz yılı aşkın bir süredir uygulanmaktadır. Gelir ve kurumlar vergisinde yapılan değişikliklerle 1963 yılında mevzuatımıza giren yatırım indirimi hâlâ yatırımların teşviğinde faydalanılan ve olumlu sonuçlan alınan bir vergi teşviki durumundadır. Ancak bu teşvikten fiilen gelir vergisi mükellefleri faydalanamamaktadır. 20.02.1993 tarih ve 21502 sayılı "Yatırımların, Döviz Kazandırıcı Hizmetlerin ve İşletmelerin Teşviki ve Yönlendirilmesi ile İlgili Tebliğ"e esas teşkil eden 29.01.1993 tarihli resmi gazetede yayınlanan 93/400 sayılı "Yatırımların, Döviz Kazandırıcı Hizmetlerin ve İşletmelerin Teşviki ve Yönlendirilmesine Ait Esaslar" konulu Bakanlar Kurulu karan ve VI. Beş Yıllık Kalkınma Plânı hükümleri doğrultusunda teşvik belgesi sermaye şirketlerine verildiği cihetle, yatırım indirimi teşvikinden gelir vergisi mükellefleri faydalanamamaktadır.

Turizm sektörü 1985 yılından sonra "kalkınmada özel önem taşıyan sektör" kapsamına alınarak 1993 yılına kadar yatırım indirimi oranları bölge farkı dikkate alınmadan % 100 olarak uygulanmıştır. 1993 yılında turizm sektörü kalkınmada özel önem taşıyan sektör kapsamından çıkarılmış ancak, bazı turizm konuları ile ilgili yatırım indirimi oranı % 100 olarak uygulanmaya devam edilmiştir. 30.12.19

Makaleyi okumak için Giriş yapmalı veya abone olmalısınız!
 

Yorumlar


Bu makaleye henüz yorum yapılmadı.

Bizi Takip Edin

Facebook
Youtube

Telefon: 0216 391 99 08 - Faks: 0216 391 30 25

Adres: Hakimiyeti Milliye Caddesi No: 47 Emlak Kredi İşhanı Kat 3 Daire 160 ÜSKÜDAR/İSTANBUL

Sitemizde yayımlanan tüm içeriğin telif hakları Vergi Sorunları Dergisi'ne ait olup kaynak gösterilmeden kullanılamaz

Sayın Abonemiz,

Vergi Sorunları Dergisi'nin web sitesi (www.vergisorunlari.com.tr) bütünüyle yenilenmiş ve bugün itibariyle hizmetinize sunulmuştur. Web sitesinde gerçekleştirilen birçok içeriksel ve tasarımsal yenilenmelerin yanında önemli teknik geliştirmeler de yapılmıştır. Bu nedenle varolan şifrenizin değiştirilmesi gereği doğmuştur. Yeni şifreniz sistemimizde kayıtlı e-mail adresinize gönderilmiştir. Neden olduğumuz bu sıkıntı nedeniyle özür diler, yeni web sitemizin size daha yararlı olmasını dileriz.

Herhangi bir problemle karşılaşmanız durumunda lütfen destek@vergisorunlari.com adresine başvurunuz veya 0-216-391 99 08 numaralı telefonu arayınız.

Saygılarımızla

Vergi Sorunları Dergisi

Sayın Abonemiz,

Giriş için kullandığınız Kullanıcı Adı ve Şifre ile şuan bir oturum açık bulunmaktadır.

Aynı Kullanıcı Adı ve Şifre ile birden fazla bilgisayarda oturum açamazsınız.

Kullanıcı Adınız ve Şifrenizin başkaları tarafından izinsiz kullanıldığını düşünüyorsanız lütfen destek@vergisorunlari.com adresine başvurunuz veya 0-216-391 99 08 numaralı telefonu arayınız.

Saygılarımızla

Vergi Sorunları Dergisi

Sayın Abonemiz,

Bu gün itibariyle (23.09.2014) abonelik süreniz sona ermiştir.

Aboneliğinizin tekrar başlatılması için Abonelik Formunu doldurunuz.

Detaylı bilgi almak için lütfen destek@vergisorunlari.com adresine başvurunuz veya 0-216-391 99 08 numaralı telefonu arayınız.

Saygılarımızla

Vergi Sorunları Dergisi